Jump to Navigation

Klasifikimi i aminoacideve

Mund të bëhet klasifikimi kimik dhe biologjik i aminoacideve.

Klasifikimi kimik
Në bazë të strukturës kimike aminoacidet ndahen në tri grupe:
• Aminoacide alifatike (aciklike)
• Aminoacide aromatike
• Aminoacide heterociklike.

Disa aminoacide alifatike kanë në molekulën e vet një grup amin dhe një grup karboksil (aminoacidet monoaminomonokarboksilike), p.sh. glicina, alanina, valina, etj. Disa të tjera përmbajnë një grup amin e dy grupe karboksile (aminoacidet monoamindikarboksilike), p.sh. acidi asparik, acidi glutaminik etj., kurse disa aminoacide të tjera të këtij grupi përmbajnë në molekulën e tyre grup –OH p.sh serina dhe tiroina, kurse cisteina, cistina dhe metoina përmbajnë në molekulën e vet sulfur.
Kur është fjala për aminoacide ciklike, dallohen dy grupe: aminoacide izocilike, të cilat në molekulën e tyre përmbajnë unazën e benzolit (fenil- alanina dhe tirozina) dhe aminoacide heterociklike, të cilat në molekulën e vet përmbajnë azot ose ndonjë element tjetër (triptofani, histidina, prolina dhe hidoksiprolina).

Klasikimi biologjik
Organizmi i njeriut është i aftë që disa aminoacide vetë t’i sintetizojë, kurse disa aminoacide, që nuk mund t’i sintetizojë, duhet t’i marrë përmes ushqimit, sepse janë të domosdoshme për jetë. Aminoacidet që mund t’i sintetizojë organizmi i njeriut quhen aminoacide joesenciale (aminoacide të zëvendësu-eshme), kurse aminoacidet që nuk mund ti sintetizojë quhen aminoacide esenciale (aminoacide të pazëvendësueshme).

Vetitë e aminoacideve
Aminoacidet kanë veti të ndryshme fizikokimike: aktiviteti optik, amfoteriteti, pjesëmarrja në reaksionet e ndryshme biokimike, krijimi i lidhjes peptidike etj.
Aktiviteti optik- Aminoacidet janë komponime optikisht aktive (përveç aminoacidit më të thjeshtë- glicinës), sepse të gjitha përmbajnë atom asimetrik të karbonit. Pra, ato e kthejnë rrafshin e dritës së polarizuar. Atomi i karbonit, për të cilin është i lidhur grupi amin, është asimetrik
Struktura e përgjithshme e aminoacideve jepet ne figurvn 3.2. Ku grupi R përfaqëson një grup specifik për çdo aminoacid. Në bazë të vetive kimike të këtij grupi aminoacidet klasifikohen në acide, bazike, polare dhe apolare. Grupi amin i një aminoacidi lidhet me grupin karboksil të një tjetri dhe eliminohet një molekulë uji.
Lidhja mes dy aminoacideve quhet lidhje peptide. Një zinxhir aminoacidesh të lidhur me lidhje peptide quhet polipeptid dhe shumë polipeptide përbëjnë një proteinë.
Nëse tretësirës së aminoacideve i shtohet ndonjë bazë e forte (siç është përmendur edhe me lart), atëherë pengohet disocimi bazik i aminoacidit dhe shprehet disocimi bazik i aminoacidit dhe shprehet disocimi i grupit karboksil.

Në këtë rast aminoacidi do të ketë veti të acidit të dobët dhe me shtimin e bazës jep kripë. Nëse shtohet acidi, atëherë pengohet disocimi i grupit karboksil, për ç’arsye disocijohen si baza grupet amine të aminoacidit dhe me acid japin kripë. Nëse i shtohet formaldehidi tretësirës së aminoacidit, atëherë shkaktohet bllokimi i grupit amin, për ç’arsye aminoacidi disocohet si acid. Nëse bëhet titrimi me bazë (NaOH), atëherë mund të përcaktohet edhe numri i grupeve të lira karboksilike të aminoacideve.
Ndikimi i acidit nitror- Acidi nitror e oksidon grupin amin dhe prej tij e liron azotin. Në këtë mënyrë prej sasisë së liruar të azotit mund të përcaktohet edhe numri i molekulave të aminoacideve në ndonjë përzierje. Aminoacidet reagojnë me CO2 në inde dhe japin komponime karbamine. Në këtë parim hemoglobina e lidh CO2 në inde dhe e çon deri në mushkëri.



Main menu 2