Jump to Navigation

Aminoacidet

Klasifikimi. Karakteristikat fiziko – strukturale Vetia e përbashkët e të gjithë aminoacideve është prezenca e së paku e një grupi aminik dhe një grupi karboksil. Bashkëveprimet ndër dhe brenda molekulës midis funksioneve bazike dhe acide luajnë një rol të rëndësishëm në vetitë fizike dhe kimike të këtyre komponimeve difunksionale.
Aminoacidet që hyjnë në përbërjen e proteinave, janë aminoacide, grupi aminik është lidhur ne atomin e karbonit alfa – të një acidi karboksilik. Ne mund ta emërtojmë aminoacidin glicinë si acidi alfa-aminoacetik, e kështu me rradhë.

Aminoacidet klasifikohen në:
a) neutrale (kur përmbajtja e grupeve –NH2 dhe -COOH është e barabartë.
b) bazike (kur përmbajtja e grupeve –NH2 është më e madhe se e grupeve -COOH).
c) acide (kur përmbajtja e grupeve -COOH është më e madhe se e - NH2.

Veti te aminoacideve
Aminoacidet në tërësi janë substanca të ngurta, me ngjyrë të bardhë, treten lehtë në ujë. Në përgjithësi kanë shije të ëmbël. Kanë to të lartë të shkrirjes (mbi 200oc). Aminoacidet sintetizohen nga bimët si dhe nga kafshët. Shumë organizma të kafshëve të larta nuk mund të sintetizojnë disa  aminoacide të nevojshme për proteinat e tyre kështu ato i marrin aminoacidet nëpërmjet ushqimit. Këto aminoacide quhen esenciale ose të pazëvendësueshme, të cilat janë: valina, leucina, izoleucina, triptofani, treonina, metionina, lizina dhe fenilalanina.

Aminoacidet si jone dipolare
Përderisa aminoacidet përmbajnë një grup bazik ( _ NH2) dhe një grup acid (-COOH), ato janë amfotere, në gjendje të ngurtë të thatë, aminoacidet ekzistojnë si jone dipolare, një formë në të cilën grupi karboksil është prezent si një jon karboksilat – COO, dhe grupi amin është prezent si një grup amonium, +NH3.

Glicinë
Një llojshmëri tjetër aminoacidesh mund të mendohen si derivate të glicinës me anë të zëvendësimit të një alfa - atom hidrogjen me grupe të tjera. Shumë aminoacide zotërojnë grupe hidrokarbonike jo polare në alfa - karbon, dhe të tjerë përmbajnë grupe që janë më polare. Disa bile kanë një grup shtojcë (plotësues) aminik ose karboksilik.
Forma mbizotëruese e aminoacidit në solucion varet nga pH, solucionet dhe natyra e aminoacidit. Në solucione të forta acide të gjithë aminoacidet janë prezent së pari si katione, në solucione të forta bazike ato janë prezentë si anione.

Vlera e pH në të cilën sasia e aminoacidit në trajtën e jonit dipolar është maksimale quhet pike izoelektrike, pi dhe konçentrimet e anioneve dhe kationeve janë të barabarta. Në pikën izoelektrike aminoacidet kanë tretshmëri minimale. Secili aminoacid ka një pikë izoelektrike të veçantë. Forma kationike (mbizotëron në mjedis të fortë acid p.sh në pH=0).

Vetitë kimike të aminoacideve
Aminoacidet japin reaksione kimike që janë karakteristike për grupet funksionale aminike (-NH2) dhe karboksilike (-COOH) si dhe karakteristike për pjesët e radikaleve që ata përmbajnë.

Aminoacidet (shtojce)
Të gjitha aminoacidet përmbajnë C, H, O, dhe N, përveç këtyre elementeve kimike përmbajnë edhe S. Formula molekulare e aminoacideve është:
R-CHNH2-COOH
R- e zëvendëson mbetjen e aminoacideve që hyjnë në ndërtim të proteinave. Grupi anësor R është i lirë në vargje peptidike dhe ai e përcakton formën e proteinës në hapësirë, funksionin dhe aktivitetin e saj biologjik. Dallohen dy forma sterike të aminoacideve: forma L dhe forma D.

Aminoacidet që i takojnë formës L gjenden në proteinë. Grupi amin, (-NH), te numri më i madh i aminoacideve, është i lidhur me atomin e karbonit, i cili gjendet afër grupit karboksil, përkatësisht, për atomin e karbonit. Këto aminoacide quhen alfaaminoacide.

Atomi i karbonit, për të cilin është i lidhur grupi amin, është asimetrik, që do të thotë se aminoacidet janë komponime optikisht aktive, përveç aminoacidit më të thjeshtë – glicinës. Pra, kur aminoacidet gjenden në tretësirë, ato e kthejnë rrafshin e dritës së polarizuar.



Main menu 2