Jump to Navigation

Receptorët e drejtpeshimit

Në fshikëzat e veshit të brendshëm të veshura me qeliza të veqanta të pajisura me qerpikë gjenden guralecë të vegjël.Duke ndryshuar poziten e kokës, nën ndikimin e gravitacionit të Tokës këta guralec bëjnë shtypje në drejtim të caktuar. Në qerpikët e qelizave receptore guralecët shkaktojnë impuls- nxitje. Nxitja me anë të nervit përqohet në qendrën e drejtpeshimit në trurin e vogël. Kjo qendër udhëheq lëvizjet automatike të muskujve nëpërmejt të të cilave organizmi në mënyrë refleksive sillet në pozitë eukuilibri. Me anën e kësaj shqise ne jemi në gjendje të ruajm djetpeshimin gjatë rrotullimin, kërcimit. Kështu truri ynë njoftohet vazhdimisht për poziten e trupit në hapësirë.

Organi i Ekuilibrimit
Përveq kërmillit, labirinti i veshit të brendshëm përbëhet nga dy qeska të vogla: nga qeska e rrumbullakët dhe nga ajo vezake dhe nga tre kanale gjysemrrethore. Keto struktura janë të mbushura me endolimfë dhe janë të rrethuara nga të gjitha anët me perilimfe. Shkaterimi i tyre shkakton një dëmtim të madh të shqisës të ekuilibrimit. Kështu për shembull pëllumbi pa këto organe nuk është në gjendje të fluturojë. Te njeri, perveq këtyre organeve të veshit të brendshëm ekuilibri varet nga shikimi, nga ngacmimet prproireceptore dhe nga ngacmimet që nisen nga qelizat e vendosura në tabanet e kembëve dhe janë të ndjeshme ndaj trysnsë. Me ndimën e këtij organi ne jemi në gjendje të ruajme baraspeshën e veprimeve tona edhe në ato raste kur rrutullohemi ose kërcejmë të tre kanalet janë të vendosura perpendikularisht njëri -tjerit dhe janë mbushur me një lloje lëngu që quhet enolimf.

Qdo lëvizje, perkulje e qafës qdo rrutullim apo hedhje që kryejmë ne, shkakton lëvizjen e lengut në kanalin gjysëmrrethore. Kto lëvizje shëndrrohen në impulse nervore që nerva e ekuilibrit i transmetojnë menjëherë në trurin e vogel ku ndhodhet qendra e ekijlibrit. Në këtë mënyrë truri njoftohet vazhdimisht për poziconin e trupit tonë. Kur rrutullohemi rreth vetes shumë herë e më shpejtësi dhe ndalemi menjëherë, kemi përshtypjen se sendet përrreth nesh vazhdojnë të rrutullohen edhe pse jemi ndalur kjo ndhodh, sepse lëngu që është në kanlet gjysëmrrethore vazhdon të lëviz për shkak të inercisë edhe pse jemi ndalur se rrotulluari.

Kur trupi është në qetësi otolitet në otrikulus dhe sakulus mbeshetëtn ose pushohjnë në qelizat në qerpik kur koka ose trupi lëviz horizontalisht ose vertilkalisht granulat ose otolitet e otrikulusit dhe sakulusit zhvendosen njëri është mësuar më lëvizje në planin që ngacmon kanalet gjysëmrrethore në menyrë të përcaktuar por levizjet pingule që janë paralel me gjatsinë e boshtit të trupt nuk janë të rëndomta për të.

Për shembull kur ngjitemi ose zbresim me 7 ashensor, ose kur lekundëmi gjatë udhtimit më anije në det ngacmohen kanalet gjysemrrethore në mënyre të rëndomta,si pasoje munde të kemi marramendje, të shoqerura me zbehje të fytyrës shpeshtim të frymarrjerës , me djersitje dhe vjellje,sëmundja e detit.nese njeri shtihet ,levizjet do të ngacmojnë ne një mënyre tjetër kanalet gjysemrrethore dhe ndjenja e pershkruar me larte do të jetë më e dobët.

Receptorë për lëvizje
Organi i shqisës për lëvizje është i vendosur në kanalet gjysmërrethore. Kanalet janë të vendosura në mënyrë që të mund të regjistrojnë tri kahe të lëvizjes: para-pas, majtas-djathtas, lartë-poshtë.Në kanalet gjysmërrethore janë të vendosurra qelizat receptore.Lëvizja e trupit, ndryshimi i shpejtësis së lëvizjes ose ndalja e lëvizjes e lëvizin lëngun në kanalin gjymërrethor.Lëvizja e lëngut shërben si zegël për të nxitur qerpikët ndijore.Nxitja (impulsi nervor) nga këto qeliza me nerv përçohet në qendër- në tru. Kështu informatat për lëvizje dhe ndryshimet në lëvizje mund të shfrytëzohen për udhëheqje edhe të  sistemeve të tjera të organeve,të cilat në bashkveprim me shqisat e tjera e sjellin trupin në pozitë të caktuar (imagjinoni lëvizjet njerëzve në cirk. A thua do të mund të bëheshin ato pa pjesëmarrjen e shumë shqisave.



Main menu 2